Năm 2013, tương lai của Nguyễn Tuấn Anh đang mở ra với rất nhiều dự định. Khi ấy, anh là sinh viên năm cuối Khoa Sinh học, Trường Đại học Khoa học, Đại học Huế, chuyên ngành Công nghệ sinh học. Tuấn Anh là một chàng trai năng động, yêu thích những chuyến đi, thích đạp xe khám phá phố phường và luôn háo hức với những điều đang chờ mình ở phía trước. Sau khi tốt nghiệp, anh dự định tiếp tục học Thạc sĩ Công nghệ sinh học tại Hàn Quốc. Trong suy nghĩ của chàng sinh viên trẻ khi ấy, tương lai dường như vẫn còn rất rộng mở, với những giảng đường mới, những vùng đất mới và những kế hoạch mà anh tin mình sẽ từng bước thực hiện được.
Nhưng rồi, trên đường đến trường trong một ngày trời nổi giông và mưa đá, một nhành cây gãy bất ngờ rơi xuống người anh. Tai nạn khiến Tuấn Anh bị tổn thương nghiêm trọng các đốt T11, T12 của cột sống, dập tủy, gãy bốn xương sườn và tràn dịch màng phổi. Sau khi được cấp cứu tại Bệnh viện Trung ương Huế, anh phải đối diện với một sự thật hoàn toàn khác: hai chi dưới bị liệt và cuộc sống từ đó sẽ gắn với chiếc xe lăn. Chỉ trong một khoảnh khắc, những dự định vốn đang ở rất gần bỗng trở nên xa xôi, còn con đường mà Tuấn Anh từng nghĩ mình sẽ đi cũng không còn nguyên vẹn như trước.
Khi một cơn giông khiến con đường phía trước bỗng đổi hướng
Những ngày nằm trong phòng cấp cứu có lẽ là một trong những ký ức Tuấn Anh không thể quên. Giữa tiếng “bíp bíp” đều đặn của những thiết bị hỗ trợ sự sống và khoảng trần nhà trắng trước mắt, anh bắt đầu nghĩ về cuộc đời mình theo một cách khác. Trong khoảnh khắc ấy, Tuấn Anh hình dung mỗi người trong căn phòng ICU giống như đang đứng trước một bức tranh mới, và màu sắc của bức tranh ấy – xanh của hy vọng hay đen của tuyệt vọng – sẽ phần nào được quyết định bởi chính cách mỗi người lựa chọn để đối diện với những gì đang xảy ra.
Điều anh tiếc lúc đó lại không phải là những điều quá lớn lao. Đó chỉ là Vườn quốc gia Bạch Mã, một nơi ở Huế mà anh vẫn chưa kịp đặt chân đến. Có lẽ chính những điều giản dị như vậy khiến Tuấn Anh càng nhận ra rằng cuộc sống luôn có những điều chưa kịp làm, những nơi chưa kịp đến và những trải nghiệm chưa kịp có. Vì thế, thay vì để biến cố khép lại tất cả, anh bắt đầu nghĩ về cách mình có thể tiếp tục sống và đón nhận những điều còn ở phía trước.
Từ những ngày khó khăn, Tuấn Anh bắt đầu một “cuộc đời thứ hai”
Những ngày đầu sau tai nạn là khoảng thời gian không dễ dàng đối với Tuấn Anh và gia đình. Cha mẹ luôn ở bên, cùng anh đi qua từng ngày phục hồi và thích nghi với những thay đổi mới. Nhưng thay vì để cha mẹ chìm trong lo lắng, Tuấn Anh thường chủ động động viên mẹ rằng chuyện đã xảy ra thì không thể thay đổi được, buồn thêm cũng không thể khiến mọi thứ trở lại như trước. Anh hiểu rằng điều quan trọng nhất lúc này là mình vẫn còn cơ hội để sống, để học hỏi và tiếp tục viết câu chuyện của chính mình.
Tuấn Anh xin cha mẹ dành cho mình hai năm để tập trung phục hồi chức năng, kiên trì tập luyện từng bước và học cách tự chủ hơn trong sinh hoạt. Đó là một hành trình cần rất nhiều thời gian và sự cố gắng, nhưng cũng chính trong những ngày tháng ấy, anh dần học cách nhìn cuộc sống bằng một tâm thế khác. Chiếc xe lăn không còn chỉ là dấu hiệu của những điều đã mất, mà trở thành một phần trong cuộc sống mới mà anh cần học cách làm chủ.
Từ đó, Tuấn Anh bắt đầu nghĩ về điều mà anh gọi là “cuộc đời thứ hai” – một cuộc đời không còn giống với những gì anh từng dự định, nhưng vẫn còn những điều để khám phá, những ước mơ có thể tiếp tục và những giá trị mà anh có thể tạo ra.
Từ những chậu lan đầu tiên, anh tìm lại sự chủ động bằng chính khả năng của mình
Sau thời gian phục hồi, Tuấn Anh bắt đầu đối diện với một câu hỏi rất thực tế: mình sẽ làm gì để có thể tự chủ cuộc sống? Việc tìm kiếm một công việc phù hợp với người khuyết tật khi ấy không hề dễ dàng, vì vậy anh không muốn chỉ chờ đợi một cơ hội đến với mình. Từ những kiến thức đã học về Công nghệ sinh học, Tuấn Anh bắt đầu tìm một hướng đi phù hợp với khả năng và điều kiện của bản thân, và những chậu lan đầu tiên đã trở thành điểm khởi đầu cho hành trình ấy.
Anh xây dựng một vườn lan tại gia đình, phụ trách cây giống và phân bón, trong khi cha mẹ hỗ trợ tưới và chăm sóc. Từ vài trăm chậu lan, Tuấn Anh có thêm thu nhập để trang trải cuộc sống. Nhưng có lẽ điều quan trọng hơn cả thu nhập là cảm giác mình vẫn có thể làm việc, tự tạo ra giá trị và chủ động quyết định cuộc sống của mình. Những chậu lan nhỏ bé vì thế không chỉ mang đến một hướng sinh kế, mà còn giúp anh lấy lại niềm tin vào khả năng của chính mình.
Không dừng lại ở đó, Tuấn Anh tiếp tục thử sức với những công việc khác. Anh đến với dịch thuật, từng dịch freelance cho Tạp chí Âm nhạc, Bác học nhí và một số đơn vị khác, rồi có cơ hội đồng dịch hồi ký của Berlioz. Mỗi công việc lại cho anh thêm một trải nghiệm mới, giúp anh nhận ra rằng khả năng của mình không bị giới hạn bởi chiếc xe lăn hay bởi những gì đã xảy ra. Con đường có thể thay đổi, nhưng nếu còn chủ động tìm kiếm, mỗi người vẫn có thể tìm thấy một cách khác để làm việc, tạo ra giá trị và sống độc lập.
Khi giấc mơ học tập không biến mất, mà chỉ tìm một hướng đi khác
Tai nạn đã khiến con đường Công nghệ sinh học mà Tuấn Anh từng lựa chọn không thể tiếp tục như dự định, nhưng khát vọng học tập trong anh chưa bao giờ dừng lại. Chính những trải nghiệm của một người khuyết tật, Tuấn Anh dần tìm thấy một hướng đi mới. Anh lựa chọn theo đuổi lĩnh vực khuyết tật – nơi những điều từng xảy đến với bản thân không chỉ là những ký ức, mà còn trở thành một phần giúp anh hiểu sâu hơn về những rào cản, nhu cầu và cơ hội của cộng đồng người khuyết tật.
Tuấn Anh vượt qua nhiều ứng viên để nhận học bổng của Chính phủ Úc và theo học chương trình Thạc sĩ chuyên ngành Khuyết tật, Thực hành và Lãnh đạo tại Úc. Sau khi trở về Việt Nam, anh tiếp tục nhận học bổng ngắn hạn 5 tuần tại Đài Loan dành cho các chuyên gia làm việc trong lĩnh vực NGO vào năm 2025, đồng thời tham gia khóa học 5 ngày về Lắng nghe chuyên sâu tại Luân Đôn do Hội đồng Anh tài trợ.
Mỗi hành trình học tập lại đưa Tuấn Anh đến gần hơn với những kiến thức, góc nhìn và trải nghiệm mới. Từ một chàng sinh viên Công nghệ sinh học từng mơ về giảng đường ở Hàn Quốc, anh đã bước sang một lĩnh vực hoàn toàn khác, nơi những gì mình từng trải qua trở thành một phần quan trọng trong hành trình học tập và trưởng thành.
Từ những người cùng hoàn cảnh, Tuấn Anh cùng xây dựng một nơi để mọi người bước tiếp
Sau những năm đầu tự mình thích nghi với cuộc sống mới, Tuấn Anh bắt đầu mong muốn làm điều gì đó nhiều hơn cho những người cùng hoàn cảnh. Anh cùng một số người chấn thương cột sống khác tham gia sáng lập Câu lạc bộ Chấn thương cột sống Việt Nam, với mong muốn tạo nên một nơi để những người từng gặp biến cố giống mình có thể tìm thấy sự kết nối, chia sẻ kinh nghiệm và hỗ trợ nhau trong cuộc sống.
Sự ra đời của câu lạc bộ mang đến một ý nghĩa đặc biệt với Tuấn Anh. Bởi anh hiểu cảm giác phải tự mình học cách thích nghi với chiếc xe lăn, tự tìm hiểu cách phục hồi, tìm kiếm sinh kế và từng bước xây dựng lại cuộc sống. Những kinh nghiệm ấy, nếu được chia sẻ với một người đang ở những ngày đầu sau chấn thương, có thể giúp họ bớt hoang mang và nhìn thấy thêm những khả năng mà mình vẫn còn có.
Từ những cuộc gặp gỡ giữa những người cùng hoàn cảnh, câu lạc bộ dần trở thành một nơi để mọi người không chỉ chia sẻ khó khăn mà còn cùng nhau tìm kiếm những hướng đi tích cực hơn. Với Tuấn Anh, đây cũng là bước chuyển quan trọng trong hành trình của mình: từ một người từng cần sự đồng hành, anh dần trở thành một trong những người góp phần tạo ra sự đồng hành ấy cho những người khác.
Khi những trải nghiệm của mình có thể trở thành cơ hội cho người khác
Hiện nay, Tuấn Anh là Giám đốc Dự án tại Doanh nghiệp xã hội Khát Vọng, đồng thời là Điều phối dự án tại Nghị Lực Sống và Chủ nhiệm Câu lạc bộ Chấn thương cột sống Việt Nam. Những công việc này tiếp tục đưa anh đến gần hơn với người khuyết tật và những người chấn thương cột sống, từ các hoạt động hỗ trợ hòa nhập, phát triển kỹ năng đến kết nối việc làm và sinh kế. Nhưng có lẽ điều khiến Tuấn Anh trân trọng nhất không chỉ là mình đang làm một công việc có ý nghĩa, mà là những điều anh từng trải qua trong hành trình của chính mình hôm nay có thể trở thành kinh nghiệm hữu ích cho một người khác.
Từng có những ngày Tuấn Anh phải tự tìm hiểu cách thích nghi với chiếc xe lăn, tự tìm một hướng sinh kế, tự học cách trở lại với việc học và từng bước xây dựng lại cuộc sống. Những trải nghiệm ấy không mất đi theo thời gian, mà trở thành vốn sống để anh có thể chia sẻ với những người đang đứng trước những ngã rẽ tương tự. Một câu chuyện, một kinh nghiệm hay một lời khuyên đúng lúc đôi khi có thể giúp một người bớt cảm giác đơn độc và nhận ra rằng phía trước mình vẫn còn những lựa chọn.
Trong hành trình ấy, Doanh nghiệp xã hội Khát Vọng trở thành một môi trường để những kinh nghiệm và năng lực của Tuấn Anh được tiếp tục phát huy. Từ đây, những điều anh từng trải qua không chỉ dừng lại ở câu chuyện cá nhân, mà có thể được chuyển hóa thành những hoạt động cụ thể về đào tạo, phát triển kỹ năng, việc làm, sinh kế và hòa nhập dành cho người khuyết tật. Điều đó cũng thể hiện một giá trị mà Doanh nghiệp xã hội Khát Vọng luôn hướng tới: người khuyết tật không chỉ là người nhận sự hỗ trợ, mà hoàn toàn có thể trở thành người tạo ra cơ hội, đồng hành và đóng góp cho chính cộng đồng của mình.
Với Tuấn Anh, có lẽ hành trình ý nghĩa nhất không phải là đi được bao xa so với ngày mình bắt đầu lại, mà là những gì mình đã học được trên con đường ấy hôm nay có thể giúp một người khác đi tiếp dễ dàng hơn một chút.
Một sự ghi nhận đáng nhớ cho hành trình không ngừng tiến về phía trước
Năm 2025, Nguyễn Tuấn Anh được vinh danh tại chương trình “Tỏa sáng Nghị lực Việt”. Đây là một dấu mốc đáng nhớ trên hành trình anh đã bền bỉ viết tiếp sau biến cố, từ một sinh viên phải học cách thích nghi với cuộc sống trên xe lăn đến một người tiếp tục học tập, làm việc và đồng hành cùng cộng đồng người khuyết tật.
Phía sau sự ghi nhận ấy là cả một chặng đường dài với nhiều nỗ lực: trở lại hoàn thành việc học, tìm một hướng sinh kế phù hợp, tiếp tục theo đuổi lĩnh vực mới và mở rộng những trải nghiệm của mình. Điều đáng quý không chỉ nằm ở sự ghi nhận, mà ở việc những nỗ lực ấy đã giúp Tuấn Anh từng bước trở thành một người có thể đóng góp nhiều hơn cho cộng đồng.
Không cần nhìn thấy hết con đường phía trước để tiếp tục bước đi
Ở chặng đường phía trước, Tuấn Anh mong muốn tiếp tục góp phần mở rộng những cơ hội để người khuyết tật được học tập, làm việc, có sinh kế và sống độc lập hơn. Về lâu dài, anh mong những kiến thức và trải nghiệm mình tích lũy được có thể đóng góp nhiều hơn cho việc cải thiện môi trường hòa nhập và các chính sách hỗ trợ người khuyết tật tại Việt Nam.
Tuấn Anh từng nói rằng khi đang ở trong một giai đoạn rất khó khăn, mình không nhất thiết phải biết ngay toàn bộ con đường phía trước. Điều đã xảy ra không thể thay đổi, nhưng cách mình lựa chọn sống với điều đó vẫn nằm trong tay mình. Có lẽ chính suy nghĩ ấy đã giúp anh không ngừng bước tiếp, dù con đường phía trước nhiều khi chưa rõ ràng và những điều chờ đợi ở phía trước cũng không phải lúc nào có thể đoán trước.
Nhìn lại hành trình ấy, Tuấn Anh hiểu rằng cuộc đời sau biến cố không còn giống với những gì anh từng hình dung khi còn là một sinh viên Công nghệ sinh học với dự định học Thạc sĩ tại Hàn Quốc. Nhưng chính những thay đổi ấy đã đưa anh đến với những trải nghiệm, tri thức và con người mà có lẽ anh sẽ không gặp nếu cuộc đời đi theo con đường cũ..
Có lẽ, điều ý nghĩa nhất trong câu chuyện của Nguyễn Tuấn Anh không chỉ nằm ở việc anh đã đi qua nghịch cảnh như thế nào, mà còn ở cách anh lựa chọn sống sau nghịch cảnh. Từ một người từng phải tự mình tìm cách bắt đầu lại, anh hôm nay đang cùng những người đồng hành góp phần tạo ra những giá trị thiết thực cho người khuyết tật. Trong hành trình ấy, Doanh nghiệp xã hội Khát Vọng là một môi trường để những giá trị đó tiếp tục được kết nối, phát triển và lan tỏa đến cộng đồng.
Bức tranh mới năm nào vẫn đang được Tuấn Anh tiếp tục vẽ. Chỉ khác rằng hôm nay, trong bức tranh ấy không chỉ có câu chuyện của riêng anh, mà còn có những con người, những cơ hội và những giá trị đang được cùng nhau tạo nên.
